TR
Meme başından gelen akıntı fark ettiğinizde ilk tepki genellikle kaygıdır. Akla gelen ilk soru “Kanser olabilir mi?” olur. Ancak meme başı akıntısının büyük çoğunluğu iyi huylu (benign) nedenlerden kaynaklanır. Emzirme dönemi dışında meme başından gelen her türlü sıvı, değerlendirme gerektiren bir bulgudur; ancak değerlendirme her zaman kanser şüphesi anlamına gelmez. Bu yazıda meme başı akıntısının nedenlerini, hangi özelliklerin ciddiye alınması gerektiğini ve değerlendirme sürecini ele alıyoruz.
Meme Başı Akıntısı Türleri: Fizyolojik mi Patolojik mi?
Meme başı akıntısı, klinik değerlendirmede iki temel kategoriye ayrılır. Bu ayrım, ne kadar acil değerlendirme gerektiğini belirler.
Fizyolojik Akıntı
Fizyolojik akıntı, her iki memeden gelir, birden fazla kanaldan çıkar ve genellikle yalnızca sıkıştırmayla ortaya çıkar (kendiliğinden gelmez). Rengi beyaz, süt beyazı, yeşilimsi veya sarımsı olabilir. Bu tip akıntı genellikle hormonal değişikliklerle ilişkilidir ve çoğu durumda iyi huyludur.
Patolojik Akıntı
Patolojik akıntı, tek memeden ve tek bir kanaldan gelir, kendiliğinden (spontan) ortaya çıkar ve kanlı veya berrak-sulu görünümde olabilir. Bu tip akıntı, daha kapsamlı değerlendirme gerektirir; çünkü altta yatan neden iyi huylu olabileceği gibi, nadir de olsa malign bir patolojiye işaret edebilir.
| Özellik | Fizyolojik | Patolojik |
| Taraf | Her iki meme | Tek meme |
| Kanal sayısı | Birden fazla kanal | Tek kanal |
| Ortaya çıkış | Sıkıştırmayla | Kendiliğinden (spontan) |
| Renk | Beyaz, yeşil, sarı | Kanlı, berrak-sulu |
Meme Başı Akıntısının İyi Huylu Nedenleri
Meme başı akıntısının büyük çoğunluğu iyi huylu nedenlerden kaynaklanır. En sık görülen tablolar:
İntraduktal Papillom
İntraduktal papillom, süt kanallarının içinde gelişen küçük, iyi huylu bir ur (polip benzeri yapı) dır. Meme başından gelen kanlı veya berrak akıntının en sık nedenidir. Genellikle tek bir kanaldan, tek memeden gelir ve ele gelen bir kitle genellikle yoktur. Tanısı ultrason ve duktografi ile konulabilir; tedavisi, etkilenen kanalın cerrahi çıkarılmasıdır (mikrodukektomi).
Duktal Ektazi
Duktal ektazi, meme başına yakın süt kanallarının genişlemesi ve tıkanmasıyla oluşan bir tablodur. Genellikle menopoz dönemine yakın kadınlarda görülur. Akıntı yeşilimsi-sarımsı, yapışkan kıvamlı olabilir. Meme başında içe çekilme ve bölgesel hassasiyet eşlik edebilir. Çoğu vakada tedavi gerekmez; belirtiler rahatsız ediciyse cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
Fibrokistik Değişiklikler
Memenin en yaygın iyi huylu durumu olan fibrokistik değişiklikler, adet döngüsüyle ilişkili dolgunluk, ağrı ve bazen hafif akıntıya neden olabilir. Akıntı genellikle berrak-sarımsı renktedir ve her iki memeden gelebilir.
Hormonal Nedenler ve İlaç Etkileri
Prolaktin hormonu yüksekliği (hiperprolaktinemi), meme başından sütumsü akıntıya (galaktore) neden olabilir. Bazı ilaçlar (antipsikotikler, antidepresanlar, mide ilaçları gibi) prolaktin düzeyini yükselterek bu tabloya yol açabilir. Ayrıca tiroid hastalıkları ve hipofiz adenomları da galaktore nedenleri arasındadır. Bu durumda endokrinolojik değerlendirme gerekebilir.
Meme Başı Akıntısı ve Meme Kanseri İlişkisi
Meme başı akıntısının meme kanseriyle ilişkisi, hastaların en çok merak ettiği konudur. Önemli bir perspektif vermek gerekirse: tek taraflı, kendiliğinden gelen, kanlı akıntıyla başvuran hastaların yaklaşık yüzde 5–15’inde altta yatan neden olarak meme kanseri (genellikle duktal karsinoma in situ veya invaziv duktal karsinom) saptanabilmektedir (Sabel, Surgical Clinics of North America, 2007). Bu oran, akıntısı olan hastaların büyük çoğunluğunda nedenin iyi huylu olduğunu gösterir; ancak değerlendirme yapılmadan dışlanamaz.
Meme kanseriyle ilişkili akıntı genellikle şu özellikleri taşır: tek memeden, tek kanaldan, kendiliğinden gelen, kanlı veya berrak-sulu renkte akıntı. Bu özelliklerin varlığında ileri değerlendirme planlanmalıdır.
Meme Başı Akıntısında Hangi Tetkikler Yapılır?
Meme başı akıntısının değerlendirmesi, akıntının özelliklerine göre kademeli olarak ilerler:
Fizik muayene: İlk adımda cerrah, akıntının hangi memeden, hangi kanaldan geldiğini, rengini, kıvamını ve spontan olup olmadığını değerlendirir. Memede ele gelen kitle varlığı da kontrol edilir.
Meme ultrasonu ve mamografi: Akıntıya neden olabilecek intraduktal lezyon, kist veya kitle araştırılır. 40 yaş üzeri hastalarda mamografi de eklenir.
Akıntının sitolojik incelemesi: Akıntıdan alınan örneğin mikroskop altında incelenmesi, atıpik hücre varlığını değerlendirmek için kullanılabilir. Ancak sitolojinin tanısal duyarlılığı sınırlıdır; negatif sonuç maligniteyi kesin olarak dışlamaz.
MR (Manyetik Rezonans): Ultrason ve mamografi ile nedeni belirlenemyen patolojik akıntılarda meme MR planlanabilir. MR, süt kanalları içindeki küçük lezyonları saptamada yüksek duyarlılık gösterir.
Duktografi (galaktografi): Akıntının geldiği kanala kontrast madde verilerek çekilen röntgen görüntülemesidir. İntraduktal lezyonların yerini belirlemeye yardımcı olur.
Biyopsi: Görüntüleme yöntemlerinde şüpheli bulgu saptanması durumunda doku örneği alınarak patolojik inceleme yapılır.
Meme Başı Akıntısında Ne Zaman Acil Değerlendirme Gerekir?
Her meme başı akıntısı bir kez değerlendirilmelidir; ancak aşağıdaki özellikler daha hızlı değerlendirme gerektirir:
- Tek memeden, tek kanaldan, kendiliğinden gelen akıntı
- Kanlı veya berrak-sulu (serosanguinoz) renk
- Akıntıyla birlikte memede ele gelen kitle
- Meme başında içe çekilme veya cilt değişikliği
- 50 yaş üzeri hastalarda yeni başlayan akıntı
- Erkeklerde meme başından gelen herhangi bir akıntı
Bu özelliklerden biri veya birkaçı mevcutsa, bir meme cerrahisi uzmanı veya genel cerrahi uzmanı tarafından değerlendirme planlanmalıdır.
Meme Başı Akıntısı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yeşilimsi akıntı tehlikeli midir?
Yeşil veya sarımsı-yeşil akıntı, genellikle duktal ektazi veya fibrokistik değişikliklerle ilişkilidir ve iyi huylu bir bulgu olarak değerlendirilir. Her iki memeden, birden fazla kanaldan ve yalnızca sıkıştırmayla geliyorsa acil endişe gerektirmez. Yine de ilk kez fark edilen her akıntı bir kez değerlendirilmelidir.
Emzirme döneminden sonra süt gelmesi normal mi?
Emzirmeyi bıraktıktan sonra birkaç ay boyunca az miktarda süt gelmesi normal kabul edilir. Emzirme bittikten 6–12 aydan uzun süre devam eden sütumsü akıntıda prolaktin düzeyinin kontrol edilmesi önerilir; hiperprolaktinemi veya tiroid bozuklukları değerlendirilmelidir.
Erkeklerde meme başı akıntısı görülür mü?
Evet, nadir olmakla birlikte erkeklerde de meme başı akıntısı görülebilir. Erkeklerde bu durum daha dikkatli değerlendirilmelidir; çünkü erkek meme kanseri nadir görülmesine rağmen genellikle ileri evrede saptanabilir. Herhangi bir akıntıda değerlendirme önerilir.
Akıntıyı sık sık sıkıştırarak kontrol etmeli miyim?
Hayır. Meme başını sık sık sıkıştırmak akıntıyı uyarır ve devam etmesine neden olabilir. Akıntı fark ettikten sonra bir kez değerlendirilmek üzere başvurmak yeterlidir; sürekli sıkıştırma önerilmez.
Meme Başı Akıntısı Fark Ettiğinizde Ne Yapmalısınız?
Meme başı akıntısı, çoğu durumda iyi huylu nedenlerden kaynaklanır. Ancak akıntının nedeni ancak klinik değerlendirme ve gerekli görülen tetkiklerle belirlenebilir. Endişelenmek yerine değerlendirme yaptırmak, hem gereksiz kaygıyı ortadan kaldırır hem de gerekli durumlarda erken müdahale şansı sunar.
Meme başından gelen akıntıyı fark ettiyseniz, bir genel cerrahi veya meme cerrahisi uzmanına başvurarak muayene ve görüntüleme planınızı oluşturabilirsiniz.
