Dil Se├žiniz
obezite nedir obezite hakk─▒nda her ┼čey

Obezite Nedir? Obezite Hakk─▒nda Her ┼×ey

Obezite, v├╝cutta fazla miktarda ya─č dokusu bulunan karma┼č─▒k bir hastal─▒kt─▒r. Obezite sadece kozmetik bir sorun de─čil, bir├žok sa─čl─▒k sorununun ana kayna─č─▒d─▒r.┬á

Baz─▒ insanlar─▒n obeziteden ka├ž─▒nmas─▒n─▒ zorla┼čt─▒ran bir├žok fakt├Âr vard─▒r. Obezite genellikle kal─▒tsal fakt├Ârlerin, ├ževrenizin ve sizin beslenme al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒z─▒n, ya┼čam tarz─▒n─▒z─▒n ve hareketlilik d├╝zeyinizin birle┼čmesi sonucu ortaya ├ž─▒kar.┬á

Bu konudaki iyi haber ise az miktarda bile kilo kayb─▒, obeziteye ba─čl─▒ hastal─▒klar─▒ iyile┼čtirebilir ya da ├Ânleyebilir. Beslenme de─či┼čiklikleri, fiziksel aktivite ve davran─▒┼č de─či┼čiklikleri kilo vermenize yard─▒mc─▒ olabilir. Ameliyats─▒z kilo verme y├Ântemleri, baz─▒ ila├žlar ve cerrahi y├Ântemler gerekti─činde ek se├ženeklerdir.

Obezite Tan─▒s─▒ Nas─▒l Konur

V├╝cut kitle indeksinizin 25ÔÇÖin ├╝zerinde olmas─▒ fazla kilolu, 30ÔÇÖ un ├╝zerinde olmas─▒ ise obezite tan─▒s─▒ koydurur. V├╝cut kitle indeksi: kilonuzun (kg cinsinden), boyunuzun (metre cinsinden) karesine b├Âl├╝nmesiyle elde edilen de─čerdir.┬á V├╝cut kitle indeksi v├╝cudunuzdaki ya─č oran─▒n─▒ belirtmez, v├╝cut ya─č─▒n─▒z─▒ ortalama tahmin eder. Fakat sporcularda kas dokusunun fazlal─▒─č─▒ nedeniyle v├╝cut kitle indeksi sizi yan─▒ltabilir.

Obezite ─░├žin Ne Zaman Destek Almal─▒y─▒m?

Kiloya ba─čl─▒ sa─čl─▒k sorunlar─▒ ya┼č─▒yorsan─▒z, fazla kilolar g├╝nl├╝k ya┼čant─▒n─▒zda sizi rahats─▒z ediyorsa, psikolojiniz ve ├Âzg├╝veniniz fazla kilolar─▒n─▒za ba─čl─▒ zay─▒flad─▒ysa ve tek ba┼č─▒n─▒za fazla kilolar─▒n─▒zdan kurtulam─▒yorsan─▒z, profesyonel destek alman─▒zda fayda vard─▒r.

Neden Kilo Al─▒r─▒z?

V├╝cut a─č─▒rl─▒─č─▒ genetik, metabolik, hormonal ve davran─▒┼čsal etkiler alt─▒nda olmas─▒na ra─čmen, temel olarak ald─▒─č─▒m─▒z kalorinin harcad─▒─č─▒m─▒z kaloriden fazla olmas─▒na ba─čl─▒d─▒r. Bu denge ald─▒─č─▒m─▒z kalorinin fazla olmas─▒yla ilerlerse obezite olu┼čur. V├╝cudumuz ald─▒─č─▒m─▒z fazla kalorileri ya─č olarak depolar. Obez olan ki┼čilerse daha ├žabuk ac─▒kabilir, daha fazla kalori t├╝ketebilir, stres ve kayg─▒ nedeniyle daha fazla yiyebilirler.

 

obezite riskini art─▒ran fakt├Ârler

Obezite Riskini Artt─▒ran Fakt├Ârler┬á

Obezite riski, obeziteye yatk─▒nl─▒k olu┼čturan bir├žok fakt├Âr├╝n bir araya gelmesiyle artar.┬á

Ailesel Etkiler

Genetik altyap─▒, v├╝cudunuzdaki ya─č miktar─▒na ve ya─č─▒n depolanma b├Âlgelerine etki edebilir. Genleriniz yedi─činiz yiyeceklerin sindirimi, enerjiye d├Ân├╝┼č├╝m├╝, enerjinin harcanmas─▒ ve depolanmas─▒ konular─▒nda rol oynayabilir.┬á Burada sadece genetik alt yap─▒dan ziyade, ailenin yeme ve hareket al─▒┼čkanl─▒klar─▒ da etkilidir.

Ya┼čam Tarz─▒ ve Beslenme Se├žimleri

  • Sa─čl─▒ks─▒z yiyecekler: Meyve sebzeden fakir, kalorisi y├╝ksek, fast food tarz─▒ yiyecek ve kalorisi y├╝ksek i├žecekler kilo al─▒m─▒na katk─▒da bulunur.
  • T├╝ketti─čimiz S─▒v─▒lar: Alkol ve ┼čekerli i├žecekler tokluk olu┼čturmad─▒─č─▒ gibi, farketmeden ├žok fazla kalori al─▒m nedenlerindendir.
  • Hareketsiz Ya┼čam: E─čer i┼činiz ya da al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒z gere─či uzun s├╝re hareketsiz kal─▒rsan─▒z, t├╝ketetti─činiz kaloriden ├žok daha fazlas─▒n─▒ kolayl─▒kla alabilirsiniz.┬á

Baz─▒ ─░la├žlar ve Hastal─▒klar

Baz─▒ ila├žlar ve hastal─▒klarda obezitede ├Ânemli bir fakt├Âr olabilir. Tiroid bezinin az ├žal─▒┼čmas─▒na neden olan ha┼čimoto tiroidi, b├Âbrek ├╝st├╝ bezlerinin ├žok ├žal─▒┼čmas─▒ ile olu┼čan cushing sendromu gibi hastal─▒klar kilo al─▒m─▒na neden olabilir. Ayr─▒ca eklem hastal─▒klar─▒ hareket d├╝zeyinizi k─▒s─▒tlayarak harcad─▒─č─▒n─▒z kalori miktar─▒n─▒ azaltabilir.┬á

Ald─▒─č─▒n─▒z ve harcad─▒─č─▒n─▒z kalori miktar─▒na dikkat etmezseniz, baz─▒ ila├žlarda kilo al─▒m─▒n─▒ kolayla┼čt─▒r─▒r. Diyabet ila├žlar─▒, baz─▒ antidepresanlar, antipsikotik ila├žlar, steroidler, beta bloker ila├žlar, n├Âbet ├Ânleyici ila├žlar bu ila├žlardan baz─▒lar─▒d─▒r.

Sosyal ve Ekonomik Sorunlar

Ekonomik sorunlar nedeniyle hareketlili─či sa─člayacak ko┼čullar─▒n olmamas─▒ ya da sosyal ├ževrenizde obez bireylerin bulunmas─▒, bu ki┼čilerle ├žok vakit ge├žirmeniz; sizler de obezite riskini art─▒racakt─▒r.

Ya┼č

Obezite ├žocukluk ├ža─č─▒ dahil olmak ├╝zere her ya┼č grubunda g├Âr├╝lebilir fakat ya┼čland─▒k├ža v├╝cutta kas kayb─▒ artar ve v├╝cutta metabolizma h─▒z─▒ d├╝┼čer. Bu nedenle yeterli hareketlili─če sahip de─čilseniz, obezite riski artacakt─▒r.

Di─čer Risk Fakt├Ârleri

  • Gebelik: Hamilelik s─▒ras─▒nda kilo al─▒m─▒ s─▒k g├Âr├╝len bir durumdur fakat baz─▒ kad─▒nlar do─čum sonras─▒ kilolar─▒n─▒ vermekte zorlan─▒rlar ve bu durum obezitenin olu┼čmas─▒na katk─▒ sa─člar. Emzirmek, do─čum sonras─▒ kilolar─▒n verilmesinde fayda sa─člayabilir.
  • Sigaray─▒ B─▒rakmak: Sigaray─▒ b─▒rakma sonras─▒ kilo al─▒m─▒ s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan bir durumdur. Bireyler sigaray─▒ b─▒rak─▒rken, s├╝re├žle ba┼č edebilmek i├žin daha ├žok yiyecek t├╝ketme e─čiliminde olabilirler. Bu durum kilo almaya ve obezitenin olu┼čmas─▒na neden olabilir. Sigara b─▒rak─▒rken, beslenme konusunda profesyonel destek almak faydal─▒ olabilir.
  • Uyku Bozukluklar─▒: Yeteri kadar uyumamak ya da gere─činden fazla uyumak i┼čtah─▒ artt─▒ran hormonlar─▒n art─▒┼č─▒na, b├Âylece karbonhidratl─▒ ve kalori y├╝k├╝ fazla olan yiyecekleri daha fazla t├╝ketmenize neden olabilir.
  • Stres: Stresli durumlarda v├╝cutta salg─▒lanan kortizol d├╝zeyiniz artar. Bu nedenle bu d├Ânemlerde can─▒n─▒z daha kalorili yiyecekler isteyebilir.
  • Ba─č─▒rsak Floras─▒: Ba─č─▒rsa─č─▒n─▒zda yer alan iyi huylu bakteri ├že┼čitlili─či, yediklerinizden etkilenir. Bu florada olu┼čan de─či┼čiklikler kilo vermenizi zorla┼čt─▒rabilir
  • Ba┼čar─▒s─▒z Kilo Verme Giri┼čimleri: E─čer ├Ânceden ba┼čar─▒s─▒z denemeleriniz olduysa, h─▒zl─▒ kilo verip, verdi─činiz kilolar─▒ h─▒zl─▒ca geri ald─▒ysan─▒z metabolizman─▒z yava┼člayabilir ve kilo veriminde zorluklar ya┼čayabilirsiniz.

Bu risk fakt├Ârlerinin bir veya birka├ž─▒na sahip olabilirsiniz. Bu risk fakt├Ârlerine sahip olman─▒z mutlaka obez olaca─č─▒n─▒z anlam─▒ ta┼č─▒maz. ├ço─ču risk fakt├Âr├╝n├╝ etkisiz hale getirebilece─činiz silah─▒n─▒z; sa─čl─▒kl─▒ ve dengeli beslenme, fiziksel aktivite ve egzersizdir.

 

obeziteye ba─čl─▒ ol─▒u┼čabilecek komplikasyonlar

Obeziteye Ba─čl─▒ Olu┼čabilecek Komplikasyonlar

Obez bireylerde baz─▒ hastal─▒klar─▒n olu┼čma ihtimali ve baz─▒ hastal─▒klar─▒n ┼čiddetinin artma ihtimali mevcuttur.

  • Kalp Damar Hastal─▒klar─▒: Obezite, hipertansiyon, kolesterol y├╝ksekli─či gibi problemleri artt─▒rarak daha s─▒k kalp damar hastal─▒klar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒na katk─▒da bulunur.
  • Tip 2 Diyabet: Obezite, ins├╝lin metabolizmas─▒n─▒ bozarak, ins├╝lin direnci ve diyabetin ortaya ├ž─▒k─▒┼č─▒yla do─črudan ba─člant─▒l─▒d─▒r.
  • Baz─▒ Kanser T├╝rleri: Obezite rahim kanseri, over, kal─▒n ba─č─▒rsak kanseri, meme kanseri, pankreas kanseri, b├Âbrek kanseri ve prostat kanseri gibi baz─▒ kanser t├╝rlerinin olu┼čum riskini artt─▒r─▒r.
  • Cinsel Problemler: Obezite kad─▒nlarda k─▒s─▒rl─▒k, erkeklerde ise sertle┼čme (erektil disfonksiyon) problemlerine neden olabilir.
  • Uyku Apnesi: Geceleri uyku s─▒ras─▒nda solunumun anl─▒k olarak durmas─▒yla kendini g├Âsteren tablo, obez bireylerde ├žok daha s─▒k g├Âr├╝l├╝r.
  • Eklem Problemleri: Obezite, ├Âzellikle dizlere binen y├╝k├╝ artt─▒r─▒r ve dizlerde harabiyete ve kire├žlenme ad─▒ verilen osteoartrit tablolar─▒na neden olur.
  • A─č─▒r COVID-19 Bulgular─▒: Obez bireylerin Covid-19ÔÇÖ u daha a─č─▒r ge├žirme ve yo─čun bak─▒ma girme ihtimalleri daha y├╝ksektir.

Obezitenin Ya┼čam ├ťzerine Olan Etkileri:

Obez bireylerde fiziksel yetersizlik alg─▒s─▒ olu┼čabilir, ayr─▒ca sosyal ayr─▒mc─▒l─▒kla kar┼č─▒la┼čabilirler. Bu nedenle sosyal izolasyonu tercih ederek eskiden halka a├ž─▒k yerlerde severek yapt─▒klar─▒ bir├žok ┼čeyi yapmak istemeyebilirler. Ayr─▒ca bu durum depresyon, i┼č hayat─▒nda ba┼čar─▒s─▒zl─▒k, utan├ž ve su├žluluk duygular─▒na neden olabilir.

Obeziteyi ├ľnleme ve Kilo Koruma

Normal kilolu, obez ya da fazla kilolu olsan─▒z da kilo vermek ve olan kiloyu korumak i├žin ayn─▒ stratejileri izlemeniz gerekir. D├╝zenli egzersiz, beslenme al─▒┼čkanl─▒klar─▒na ve porsiyonlara dikkat etmek kilo vermek ve kilo korumak s├╝re├žlerinde olmas─▒ gereken ortak kavramlard─▒r.

  • D├╝zenli Egzersiz: D├╝zenli egzersiz metabolizman─▒z─▒ h─▒zland─▒racak, harcad─▒─č─▒n─▒z kalori miktar─▒n─▒ artt─▒racakt─▒r. Planlad─▒─č─▒n─▒z fiziksel aktivite s├╝rd├╝r├╝lebilir olmal─▒d─▒r. Bu nedenle se├žti─činiz fiziksel aktivite size keyif vermeli ve hayat─▒n─▒z─▒n bir par├žas─▒ olmal─▒d─▒r.
  • Sa─čl─▒kl─▒ Beslenme: Beslenme program─▒n─▒z ├Âl├ž├╝l├╝ miktarda sebze, meyve, i┼členmemi┼č hayvansal ├╝r├╝nler ├╝zerine ve kepekli tah─▒llar ├╝zerine kurulabilir. ─░┼členmi┼č g─▒dalar, ┼čekerli i├žecekler, paketli g─▒dalar, kalori y├╝k├╝ fazla yiyecekler ve basit karbonhidratlardan ve alkolden uzak durmak ├Ânemlidir. Midenizin ├ž├Âp olmad─▒─č─▒n─▒ ve her g├Ârd├╝─č├╝n├╝z ya da her ikram edilen g─▒day─▒ t├╝ketmek zorunda olmad─▒─č─▒n─▒z─▒ unutmay─▒n.
  • Beslenme G├╝nl├╝─č├╝ Tutmak: Beslenme g├╝nl├╝─č├╝ tutarak, neler t├╝ketti─činizde karbonhidrat iste─činizin artt─▒─č─▒n─▒, neler t├╝ketti─činizde i┼čtah─▒n─▒z─▒ kontrol edemedi─činizi, ne gibi duygu durumlar─▒n─▒n beslenme d├╝zeninizi bozdu─čunuzu anlaman─▒z m├╝mk├╝n olacakt─▒r. Bir s├╝re sonra belirli kal─▒plar olu┼čtu─čunu fark eder, bu konuda stratejiler geli┼čtirebilirsiniz.
  • D├╝zenli Kilo Takibi: Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar haftada en az 1 kez tart─▒lan ki┼čilerin kilolar─▒n─▒ koruma konusunda daha ba┼čar─▒l─▒ oldu─čunu g├Âstermi┼čtir. Bu nedenle d├╝zenli kilo takibi yap─▒n.
  • Tutarl─▒ ol: Bug├╝n tatil, bug├╝n Pazar gibi c├╝mlelerle beslenme d├╝zeninizi bozmak s├╝reci bir s├╝re sonra sekteye u─čratabilir. Bu nedenle m├╝mk├╝n oldu─čunca beslenme d├╝zeninizi bozmadan devam etmeye ├žal─▒┼č─▒n.

Yorum Yap

Op. Dr. Çetin ALTUNAL

20.05.1980 tarihinde AnkaraÔÇÖ da do─čdu. ─░lk, orta ve lise e─čitimini AnkaraÔÇÖ da tamamlad─▒. Lise e─čitimi s─▒ras─▒nda T├ťB─░TAK Bilim Olimpiyatlar─▒ÔÇÖ nda matematik ve kimya dallar─▒nda okulunu temsil etti. Daha sonra Uluda─č ve K─▒r─▒kkale ├╝niversitelerinde e─čitimini tamamlayarak genel cerrahi uzman─▒ oldu. E─čitim s├╝recinde ├╝st ve alt G─░S endoskopisi (├Âzefagogastroduodenoskopi ve kolonoskopi), laparoskopi (kapal─▒ ameliyat teknikleri), yo─čun bak─▒m, yan─▒k ve deney hayvanlar─▒ gibi konularda ayr─▒ca e─čitim ald─▒. T├╝rk Cerrahi Derne─či, Dahili ve Cerrahi Yo─čun Bak─▒m Derne─či ├╝yelikleri bulunmakta olup, K─▒r─▒kkale ├ťniversitesi, Ba┼čkent ├ťniversitesi, Mu┼č Devlet Hastanesi (zorunlu hizmet), ├ľzel Duygu Hastanesi ve Biruni ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesi Hastanesi ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ baz─▒ kurumlard─▒r.